Filial Terapi Süreci Nasıl İşler?
Filial terapi, ebeveynlerin çocuklarıyla oyun ile güçlendirici ve düzenleyici bir ilişki geliştirmesini amaçlayan bilimsel bir müdahale yöntemidir. Temeli Bernard ve Louise Guerney tarafından atılan bu yaklaşım, oyun terapisinin iyileştirici ilkelerini ebeveyne öğretmeyi hedefler. Filial terapinin en önemli özelliği, değişimin oyun terapi odasında değil, ebeveyn ve çocuk ilişkisi içinde gerçekleşmesidir. Bu nedenle yaklaşım hem kalıcı hem de günlük yaşamla doğrudan etkilidir.
Filial terapi süreci, terapistin aileyi ve çocuğun ihtiyaçlarını belirlenmesiyle başlar. Bu belirlenmede yalnızca davranışları değil; çocuğun duygusal gelişimi, bağlanma örüntüsünü, stres başa çıkma biçimlerini ve ebeveyninin de ilişki kurma tarzını da kapsar. Amaç, ebeveynin hangi becerilerini güçlendirmesi gerektiğini bilimsel bir çerçevede belirlemek ve buna uygun yaklaşım planı belirlemektir.
Sürecin ikinci aşamasında terapist, ebeveyne temel oyun terapisi tekniklerini öğretir. Bunlar; çocuğu izleme, duyguları yansıtma, sınır koyma, kabul edici bir tutum geliştirme ve çocuğun oyun içinde kendini ifade etmesine alan açma gibi odağı ilişki olan yöntemlerdir. Filial terapi bir oyu oynamayı öğretme programı değildir; esas hedef, ebeveynin çocuğun içsel deneyimini anlamasını sağlayan ilişki kapasitesini ve kalitesini geliştirmektir.
Ebeveyn bu becerileri öğrendikten sonra haftada bir kez özel oyun saati uygular. Bu oyun saati genellikle 30–45 dakika sürer ve çocuğa koşulsuz kabul ortamı oluşturulur. Oyun alanı yapılandırılmıştır; oyuncak seçimi çocuğun duygularını ifade edebilmesine olanak tanıyacak şekilde belirlenir. Bu saat boyunca çocuğun liderliği önceliktir; ebeveyn herhangi bir yönlendirme yapmaz, oyunu değiştirmez ve öğretme çabasına girmez. Bu yapı, çocuğa kendini ifade etme ve duygusal düzenleme becerilerini güçlenmesi için alan oluşturur.
Terapist süreç boyunca ebeveynin oyun seanslarını gözlemler, geri dönüşler verir ve ebeveynin becerilerini geliştirmesine destek olur. Ebeveyn ve çocuğun ilişki kurma becerileri adım adım ve kanıta dayalı şekilde güçlendirilir. Araştırmalar, filial terapi eğitimi alan ailelerin çocuklarıyla iletişimlerinde belirgin iyileşme, çatışmada azalma ve duygusal yakınlıkta artış yaşadığını göstermektedir.
Filial terapinin faydaları yalnızca oyun zamanıyla sınırlı değildir; ebeveyn seanslarda öğrendiği ve içselleştirdiği ilişki becerilerini günlük yaşamına taşır. Bu nedenle filial terapi, çocuğun davranış problemleri, ayrılık kaygısı, duygusal düzenleme güçlükleri ve sosyal uyum sorunları gibi birçok alanda etkili bir yaklaşımdır. Çocuğa müdahale eden kişi “terapist” değil, çocuğun zaten ilişki içerisinde olduğu yetişkin olduğu işin süreç daha doğal ve sürdürülebilir ilerler.
Sonuç olarak filial terapi yalnızca bir terapi tekniği değildir; ebeveyn–çocuk ilişkisinin bilimsel temelde güçlendirilmesini sağlayan bir modeldir. Süreç ebeveynin duygusal erişilebilirliğini artırır, çocuğa yargısız bir ifade alanı sunar ve aile içerisinde daha düzenleyici bir etkileşim kurar. Bu nedenle filial terapi, hem araştırmalar tarafından desteklenen hem de günlük yaşamda uygulanabilirliği yüksek bir ilişki odaklı müdahaledir.
SIKÇA SORULAN SORULAR
Filial terapi süreci kaç aşamalı gerçekleşir?
Filial terapi genellikle dört aşamadan oluşur: değerlendirme, ebeveyn eğitimi, evde uygulanan özel oyun seansları ve düzenli süpervizyonla gözden geçirme süreci.
Ebeveyn eğitimi nasıl verilir?
Terapist, ebeveyne çocuğu takip etme, duygu yansıtma, yapılandırılmış sınır koyma ve oyun ilişkisini düzenleme gibi temel becerileri adım adım öğretir; eğitim hem teorik hem uygulamalı biçimde ilerler.
Evde oyun seansları nasıl takip edilir?
Ebeveyn, özel oyun saatlerini evde uygular ve terapist seans videoları, geri bildirim görüşmeleri ve oyun anlatımları yoluyla süreci takip eder ve gerektiğinde düzenler.
Süpervizyon nedir, neden gereklidir?
Süpervizyon, terapistin ebeveyni düzenli olarak desteklediği, becerileri gözden geçirdiği ve doğru ilişki kurma yaklaşımını sürdürmesini sağladığı profesyonel rehberlik sürecidir; değişimin kalıcı olması için gereklidir.
Seans sayısı nasıl belirlenir?
Seans sayısı çocuğun ihtiyacına, aile dinamiklerine ve ebeveynin öğrenme hızına göre belirlenir; ortalama programlar 10–20 hafta arasında değişir ancak bireysel planlamaya göre esneyebilir.
