2e-Üstün Zeka ve Öğrenme Güçlüğü Bir Arada
Günümüzde öğrenme alanında gittikçe daha fazla dikkat çeken bir kavram var. 2e (twice-exceptional çocuklar). Dilimizde iki kere farklı ya da üstün zeka ve öğrenme güçlüğü bir arada şeklinde adlandırılan bu grup, hem yüksek bir bilişsel yeteneğe hem de belirli alanlarda zorluk yaşayan çocukları kapsıyor. Bu durum onları hem benzersiz kılıyor hem de doğru tanı ve destek sağlanmazsa kolayca gözden kaçabilmelerine sebep oluyor.
2e Çocuk Kimdir
2e çocuk, hem üstün zekalı hem de öğrenme güçlüğü(disleksi, diskalkuli, dikkat eksikliği, yazma güçlüğü vb.) yaşayan çocuklardır. Bu çocuklar;
- Hızlı şekilde düşünebilir
- Derin bir merak duygusuna sahip olabilir
- Yaratıcı çözümler oluşturabilir
ama aynı zamanda:
- Okuma yazma ya da matematik alanında beklenmedik yanlışlar yapabilir
- Dikkati sürdürmede zorluk yaşayabilir
- Düzenli çalışma alışkanlığı kazanmakta güçlük çekebilir
Hem güçlü hem de zayıf yanları bir arada bulunduran bu çocukların farkedilmeleri çoğu zaman zor olur.
Neden Fark Edilmeleri Zor
2e çocukların tanılanabilmelerini zorlaştıran birkaç farklı sebep bulunmaktadır:
1.Gizlenen Güçlükler
Çocuğun güçlü yönlerini farkeden aileler çocuğun zorlandığı durumları dikkatsizlik olarak nitelendirebilir. Ancak yüksek zeka yaşanan akademik zorlukları bir süre için telafi edebilir.
2.Maskelenen Üstünlükler
Çocuğun yüksek potansiyel ve yetenekleri öğrenme güçlüklerinde dolayı geri planda kalabilir. Bu çocukları, ortalamanın biraz üstünde ya da düzenli çalışmayan kimseler olarak görülebilirler.
3.Duygusal ve Davranışsal Belirtiler
Kaygı, düşük özgüven, başarısızlık hissi veya ani öfkelenmeler gibi reaksiyonlar, bu semptomların ana sebeplerinin belirlenmesini zorlaştırabilir.
2e Çocukların Ortak Özellikleri
2e çocuklarda yaygın görülen özellikler şunlardır:
- Oransız beceri dağılımı( örneğin sözel ifade yeteneği çok iyi fakat yazılı ifadede zorlanma)
- Detaylara çok fazla odaklanma veya dikkatin kolayca dağılması
- Yüksek hassasiyet (duyusal, duygusal, sosyal)
- Yüksek yaratıcılık ve hayal gücü
- Rutinlerden ve standart ödevlerden sıkılma
- Problemlere özgün çözümler üretme
Doğru Yaklaşım Nasıl Olmalı
2e çocuklarda en faydalı yaklaşım, hem güçlü yönleri destekleyen hem de zorlanılan alanları hedef alan bütüncül bir yaklaşımdır.
1.Çocuğun Profilini Doğru Anlamak
Bu noktada öğretmen görüşleri ve uzman değerlendirmeleriyle hareket etmek en doğru yaklaşımdır.
2.Güçlü alanları öne çıkarmak
Çocuğu bilim, sanat, teknoloji, yaratıcı yazarlık gibi alanlarla tanıştırıp güçlü yanları gözlemlenmelidir. Bu gibi alanlarda gelişmesine fırsat sağlamak çocuğun özgüvenini güçlendirir.
3.Öğrenme Güçlüğüne Yönelik Özel Destek
- Dikkat çalışmaları
- Farklı değerlendirme yöntemleri
- Kişiselleştirilmiş öğretim programı
- Disleksi eğitimi
4.Duygusal Destek
Bu çocuklar genelde duygusal olarak hassas bir yapıya sahiptirler. Danışmanlık almaları ve sosyal becerilerinin desteklenmesi çok faydalı olabilir.
5.Esnek Öğretim Yaklaşımları
- Projeye dayalı öğrenme yöntemleri
- Yazı yerine sunum yapma, video hazırlama gibi alternatif ifade araçlarını kullanmak
Sıkça Sorulan Sorular
2e durumu nasıl anlaşılır?
Üstün ve güçlük yaşanılan yönlerin birlikte bulunduğu kapsamlı değerlendirmelerle anlaşılır
Yanlış tanı riski nasıl azaltılır?
Farklı ölçme yöntemleri kullanılarak ve 2e konusunda uzmanların değerlendirmeleri alınarak azaltılabilir.
2e çocuklar için destek nasıl düzenlenir?
Güçlü yönlerin desteklenmesi ve zorluk yaşanılan alanları geliştirebilmeyi hedefleyen bireyselleştirilmiş destek sunulur.
Bu çocukların güçlü yönleri nasıl keşfedilir?
Çocuğun ilgi alanları, performans görevleri ve yaratıcı çalışmalarla belirlenir.
Aile ve okul iş birliği nasıl yapılır?
Düzenli iletişim, işbirliği halinde hareket etme, ortak hedefler belirleme ile sağlanır.