İçimizdeki Güç: Motivasyon
SPOT: Birey, bebekliğinden itibaren hayatı öğrenmeye başlar, bu öğrenme serüveni istek ve ihtiyaçlara yönelik hareket etmesini sağlar. Keşfettikçe öğrenen ve bunu hiç durmadan devam ettiren, eylemi sürekli besleyen ise motivasyondur.
Davranış, bir ihtiyaç karşısında ortaya çıkar ve bu ihtiyaç bireyin eyleme geçmesinde önemli rol oynar. İster bir dürtü ister ihtiyaç olarak ifade etsek de motivasyon; istekleri, arzuları ve ihtiyaçları karşılamak amacıyla kişiyi harekete geçiren içsel ve dışsal faktörlerle desteklenen güçtür. Elde etmek istediğimiz ihtiyaç, enerjimiz düştüğünde bize motivasyon verir ve bizi ayağa kaldıran gücü ortaya çıkarır
Motivasyonu içsel motivasyon ve dışsal motivasyon olmak üzere iki grupta inceleyebiliriz. Bu iki motivasyon, bireyin harekete geçmesi için oldukça önemlidir. Her ne kadar dışsal motivasyon istek ve arzuyu tetiklese de motivasyonun sürekliliğini sağlayabilmek için içsel motivasyona ihtiyaç vardır.
İçsel Motivasyon
Kişinin iç dünyasına yönelik farkındalığının oluşması, başarabileceklerini fark etmesiyle oluşur. İçsel motivasyon, bireyin iç dünyasında ortaya çıkan ve dış ödüle ihtiyaç duymadan eyleme geçebilmesine yarayan motivasyon türüdür. Örnekle açıklayacak olursak, kitap okumak için motivasyonunuzu bir an için düşünün. Eğer psikolojiye meraklı olduğunuz için kitap okuyorsanız ve o alan ile alakalı biraz daha fazla bilgi edinmeye çalışıyorsanız, o zaman içsel motivasyonunuzla hareket ediyorsunuz demektir.
KUTU: İçsel motivasyonu etkileyen durumlar:
- Öncelikle kendini tanıması ve yapabileceklerine inanması.
- Kişinin yapabilecekleri karşısında istekli ve cesaretli olması.
Dışsal Motivasyon
Dışsal uyarıcılara bağlı bir motivasyon türüdür. Bireyin almış olduğu sorumluluklar karşısında başka biri tarafından para, not, ödül ve ceza gibi somut durumlar veya övgü, sevgi, takdir etmek, baskı ve şöhret gibi soyut durumlar motivasyon kaynağıdır. Bireyin iç motivasyonunun aksine dışsal motivasyon, dışarıdan gelen somut veya soyut ödüle odaklanır.
KUTU: Dışsal motivasyonu etkileyen durumlar:
- Ödül ve ceza.
- Sertifika, kupa, madalya, rekabet.
- Övgü, sevgi.
- Öğretmen, ebeveyn, arkadaş baskısı.
Çocuklar dünyaya geldiği andan itibaren keşfe çıkar ve bu keşif aslında çocukların içsel motivasyonuyla gerçekleşir. Keşfetmeye başlayan ve hiç durmadan bunu devam ettiren, eylemi sürekli besleyen motivasyondur. Çocukları oyun oynaması, bir konuda ilgilerinin devam etmesi için harekete geçirir ve bir amaca doğru eyleme geçmesi yine motivasyonla sağlanır. Öğrencilerin ders çalışma arzusunu arttıran, düzenli ve verimli çalışabilmek için enerji sağlayan ve onları başarıya götüren önemli bir etkendir.
KUTU: Çocukların motivasyonunu etkileyen dışsal faktörleri incelediğimizde; toplum ve aile üyelerinin beklentileri, eğitim sistemi ve uygulanan ödül-ceza sistemi motivasyon düzeyini etkilemektedir.
her çocuk için aynı değildir. Dolayısıyla çocukları motive eden şeyler de farklıdır. Motivasyon sayesinde birey bebekliğinden itibaren keşfe çıkar, istek ve ihtiyaçlarını belirler ve onlara karşı arzu duyar. Bu sayede bireyselleşme ve kişisel farklılık ve farkındalık oluşturur. Yani her çocuk için ihtiyaçları doğrultusunda motivasyon sağlansa dahi motivasyonun kaynağı farklı olabilir. Öğrenmede bireyin motivasyonunu destekleyen faktörleri anlamak, bireyin kendini motive edebilmesi ve derslere olan ilginin devam ettirilmesini sağlar. Bu durum öğrenmeyi ve davranışlarımızı etkileyen önemli bir güç haline gelir. Öğrencinin motivasyonunun yüksek olması demek algılamasının da yüksek olması demektir. Ayrıca bu öğrencinin öğrenme becerisini de arttırır. Bütün bunlardan yola çıkarak bir öğrencinin başarısı onun motivasyonunun yüksek olmasıyla doğru orantılıdır.
Çocukta Motivasyon Nasıl Gelişir?
Çocukların motivasyon gelişim sürecinde, özellikle ebeveyn ilişkilerinde ilgi ve motivasyon tamamen duygusal bir süreçtir. Bu sebeple anne-babanın davranış ve tutumları oldukça önemlidir.
Günümüz aileleri geçmiş hikayelerinden yola çıkarak yaşadıklarını çocuklarına yaşatmamak adına, çocuğun sorumlulukları karşısında anne-babanın devreye girmesi, çocukların iç motivasyonunda olumsuz rol oynar. Ailenin, çocuğun kendi karar vermesini engellemesi, sorumluluk almasını gerektiği durumlarda engel olmaları ve müdahaleci yaklaşımlar, çocukların iç motivasyonunun gelişmemesine neden olur. Bunların aksine ailenin, çocuğuna güvenip başaracağına inanması ve kendini gerçekleştirmesi adına sorumluluk vermesi, motivasyon gelişimini olumlu yönde etkiler.
Çocukların Motivasyonu Arttırmak için Aileler Neler Yapabilir?
- Çocuğun kendine güvenmesini sağlamak, yapabileceklerini keşfetmesine yardımcı olabilmek, özellikle güçlü ve zayıf yönlerini fark edebilmesini sağlamak, motivasyonun ilk adımıdır.
- Çocuğa bebekliğinden itibaren yaş grubuna uygun yapabileceği sorumluluklar vermek ve onların aldıkları kararlarda destekleyici bir anlayış ve tutum sergilemek motivasyonunun gelişimi açısından oldukça önemlidir. Burada anne-babanın çocuklarına güvenmeleri, saygılı ve destekleyici bir rol üstlenmeleri gerekir. Ayrıca bu tutum çocuğun öz yeterliliğinin de desteklemesi ve artırılması adına olumlu bir davranıştır.
- Zaman zaman sorumlukları yerine getirmede gösterilen gayretin küçük ödüllerle teşvik edilmesi motivasyonu arttırmaya yardımcı olur. Çocuğun çalışmalarını ve başarılarını evin önemli yerlerinde sergilemek de çocuğa motivasyon sağlayacaktır.
- Çocuğun aşırı koruyucu yaklaşımdan uzak yetiştirilmesi, pozitif düşünceler ile desteklenmesi, problemleri karşısında yapılması gerekenleri ailenin değil çocukların yapmasına fırsat tanınması son derece önemlidir. Ayrıca çocuğun çözüm odaklı ilerlemesine yardımcı olmak ve kendisine inanmasını sağlamak gerekir.
- Çocuğun aile ile kurduğu sağlıklı iletişim ile ihtiyaçlarını fark etmesine, kendini olduğu gibi kabul etmesine ve kendini sevmesine yardımcı olmak gerekir. Çocuğun başarılı olduğu işlerde olumlu geri bildirim sağlayın ve kendi farkındalığının oluşmasına yardımcı olun.
Çocuklarda motivasyonun gelişiminde anne-babanın rolü önemlidir. Motivasyon oluşumunda aile ile başlayan süreç okul hayatında devam eder. Bu süreçte çocuğun hayatında büyük rol oynayan aile ve öğretenin sorumluluğu, çocuğun yeterliliklerine göre motivasyon gelişimine olumlu destek vermek oldukça önemlidir. Bunun sağlanmasıyla çocuğun sosyal hayata atıldığında kendini bilen, ne yapmak istediğine karar verebilen, sorumluluk ve inisiyatif alabilen bir birey olmasına destek sağlarsınız. Ayrıca hedefe ulaşmak için çalışan çocuklar haline gelmesi ve kendini motive edebilen bir birey haline gelmesine de yardımcı olmuş olursunuz.
