Hayatınızda Kırık Camlara Yer Vermeyin
Metruk bir bina düşünün. Binanın camlarından yalnızca biri kırık olduğu halde hemen tamir ettirilmezse, yoldan geçen insanlar, bu binanın sahipsiz olduğunu düşünerek, taş atıp, binanın tüm camlarını kırmaya veya duvarlarına yazı yazmaya başlar.
Kişisel olarak verdiğimiz küçük bir tavizin, göz yumduğumuz en ufak bir olayın, ne gibi büyük sonuçlara yol açtığının farkında mısınız? Ünlü psikolog Philip Zimbardo’ nun 1969’da yaptığı bir deneyden esinlenilerek geliştirilen “Kırık Cam Teorisi”, bu soruya cevaben birçoğumuzu şaşırtacak nitelikte sonuçlar ortaya koymuştur. İki aşamalı olarak gerçekleştirilen kırık cam deneyinde, maddi imkânları düşük insanların yaşadığı ve suç oranının yüksek olduğu Bronx şehri ile tam tersi, hayat standardı yüksek insanların yaşadığı, suç oranının düşük olduğu Palo Alto şehrine plakaları sökülmüş ve kaputu açık birer araç bırakılmıştır. Bronx’taki araç, 3 gün içerisinde parçaları sökülmüş ve yağmalanmış iken Palo Alto’daki araca tam tersi kimse dokunmamıştır. Bunun üzerine Zimbardo ile öğrencileri, Palo Alto’daki aracın camlarından birini kırmıştır. Ardından etrafa toplanan insanlar, aracı çok kısa zamanda kullanılmaz hale getirmişler. “Tek” bir pencere camının kırılmasıyla bir sokağın suç bölgesine dönüşmesini gözler önüne seren bu olay, insanların zihninde sahipsizlik ve denetimsizlik hissi uyandırdığı için zincirleme bir etki oluşturarak bölgede bulunan birçok insanın suça karışmasına sebep olmuştur.
Küçük Bir Kırık
Bu deneyi, hayatın içerisinden örneklerle yorumlayabiliriz. Metruk bir bina düşünün.
Binanın camlarından yalnızca biri kırık olduğu halde hemen tamir ettirilmezse, yoldan geçen insanlar, bu binanın sahipsiz olduğunu düşünerek, taş atıp, binanın tüm camlarını kırmaya veya duvarlarına yazı yazmaya başlar. Ya da elektrik direğinin dibine biri çöp bıraktığında o çöpü hemen kaldırmazsanız herkes çöpünü oraya bırakır ve bu bölge kısa zamanda çöplük haline dönüşür, değil mi? Hayatımız içerisinde de her şey bir pencere camının kırılmasıyla başlıyor aslında. Eğer ilk kırık, ilk çatlak hemen tamir edilmezse o bölgede düzenin sağlanamadığı düşünülüyor ve diğer camlar da kırılmaya başlanıyor. Sizce de, ´Kırık Cam Teorisi´nden öğreneceğimiz çok şey yok mu?
Öz Disiplin Sınavı
Hayat kalitemizi artırabilmek için sahip olmamız gereken öz disiplin becerimiz, ilk camın kırılması ile sınava tabi tutulur. Harcamalarımıza dikkat ettiğimiz, kendimize hedefler ve sınırlar koyduğumuz bir dönemi düşünelim. Bir anlık gafletle yaptığımız plansız bir harcama, bütün bütçemizi altüst eder. Çünkü burada beynin birinci fonksiyonu devreye girerek “Boş ver fena mı oldu, zaten buna da ihtiyacın vardı” diye düşünerek davranışımızı haklı göstermeye çalışır. Oysa ilk cam kırıldığında oluşan açığı nasıl kapatacağımıza dönük yeniden planlama yapmak gerekmez mi?
Bunu bir de çocuklar açısından değerlendirecek olursak; kötü kelimeler kullanan, uygunsuz, zarar verici davranışlar sergileyen bir çocuk, yaptıklarına karşılık bir tepki görmezse bu davranışlar bir salgın gibi etrafındaki tüm çocuklara yayılır. Çünkü ilk cam kırılmış ve kimse bundan dolayı rahatsız olmamıştır. Bu da diğerlerine bunu yapmanın doğru olduğunu gösterecektir.
Tavizin tavizi getirdiğini, disiplin açısından ufacık bir boşluğun büyük olaylara dönüştüğünün farkında olarak hareket etmekle, telafisi mümkün olmayan sonuçları önleyebilirsiniz
