Evde Dikkat Geliştiren Aktiviteler ve Oyunlar
Dikkat süresi yalnızca doğuştan gelen bir özellik değil, aynı zamanda geliştirilebilir bir beceridir. Ev ortamında yapılan eğlenceli ve yapılandırılmış etkinlikler, çocuğun odaklanma, dinleme, hafıza ve planlama becerilerini güçlendirmesini destekler.
Neden Evde Dikkat Çalışmaları Yapılmalı?
Dikkat eksikliği yaşayan çocuklar, genellikle akademik görevlerde zorlanırken oyunlarda daha başarılı olabiliyorlar. Bu durum, beynin ödül ve motivasyon sisteminin (dopamin sistemi) oyun sırasında daha aktif olmasından kaynaklanır.
Yani eğlenceli, ödül içeren etkinlikler beynin dikkat ağlarını doğal yoldan harekete geçirmede daha etkilidirler.
Evde yapılan kısa ve düzenli dikkat oyunları, hem öğrenmeye ilgiyi artırır hem de özyeterlilik becerisini güçlendirmeyi hedefler.
Dikkat Becerisini Geliştirmede Temel İlkeler
- Kısa süreli ama düzenli çalışmalar yapılmalıdır.
10–15 dakikalık aktiviteler, uzun süren seanslardan çok daha etkilidir. - Görsel ve işitsel dikkat birlikte çalıştırılmalıdır.
Hem görsel ayrıntı fark etme hem de dinleme temelli oyunlar dönüşümlü kullanılabilir. - Motivasyonu yüksek tutun.
Her başarıdan sonra övgü veya minik sembolik ödüller dikkat döngüsünü pekiştirir. - Zorluk seviyesini çocuğa göre ayarlayın.
Fazla kolay etkinlik sıkılmasına yol açabilir, çok zor etkinlik ise vazgeçmeye neden olur.
Evde Uygulanabilecek Dikkat Geliştirici Aktiviteler
- Görsel Temelli Dikkat Oyunları
- “Farkı Bul” Çalışmaları:
İki benzer resim arasındaki farkları bulmak, ayrıntı fark etme ve sabırlı gözlem becerisini güçlendirir. - “Nesne Avı”:
Odada belirli bir renk ya da şekle sahip eşyaları bulma oyunu (“Evde mavi olan her şeyi bul”). - “Hatalı Resim”:
Günlük yaşamdan sahnelerde küçük hatalar yerleştirip çocuğun fark etmesini isteyin (örneğin tabağın içinde kalem var).
- İşitsel Temelli Dikkat Oyunları
- “Ses Takip Oyunu”:
Gözleri kapalıyken evdeki seslerin (örneğin tencere, saat, su sesi) hangi yönden geldiğini tahmin etme. - “Komut Zinciri”:
“Al–koy–zıpla–dokun” gibi yönergeleri sırayla yerine getirme. Her turda yeni bir adım eklenilebilir. - “Ses Dizisi Tekrarı”:
Masaya tıklama ya da el çırpma sırasını öğretip aynen tekrar etmesini isteme.
- Bellek ve Sıralama Aktiviteleri
- “Hikâye Hatırlama”:
Kısa bir hikâye okuyun, ardından “Ne olmuştu?”, “Kim ne yapmıştı?” gibi sorular sorun. - “Kart Eşleştirme”:
Görsel hafıza ve dikkat için simgeleri eşleştirme kartları oynanabilir. - “Sıralama Oyunu”:
3–4 etkinliği sırayla anlatın (“önce elini yıka, sonra ayakkabını giy, sonra masaya otur”) ve doğru sırayı hatırlamasını isteyin.
- 4. Hareketle Dikkat Oyunları
Dikkat sistemi, motor becerilerle yakından ilişkilidir.
- Ritmik Hareketler: El çırpma, ayak vurma, ritme göre zıplama.
- “Dondum Oyunu”: Müzik çalarken dans edip, durunca hareketsiz kalma.
- Basit Nefes ve Denge Egzersizleri: Vücudu fark etmek, zihinsel odağı destekler, nefes egzersizleri odağı sürdürmede etkilidir.
Bu oyunlar, beyindeki ön motor ve dikkat bölgeleri arasında bağlantıyı güçlendirir.
Aile İçin Uygulama Önerileri
- Zamanı Sabitleyin: Her gün aynı saatte 10–15 dakikalık dikkat etkinliği rutini oluşturulabilir.
- İlerlemenin Farkında Olun: Her hafta çocuğun hangi etkinlikte geliştiğini not alın, güçlü ve zayıf yanlarını takip edin.
- Ortak Katılım: Oyunlara ebeveynin de katılması, çocuğun motivasyonunu arttırır.
- Pozitif Geri Bildirim: “Bugün çok dikkatli dinledin.” gibi davranışa özel övgüler kullanmaya çalışın.
SIKÇA SORULAN SORULAR
- Hafıza oyunları nasıl dikkat geliştirir?
Hafıza oyunları, çocuğun bilgiyi akılda tutarken aynı anda odaklanmasını gerektirir.
Bu süreç, hem kısa süreli belleği hem de dikkat sürdürme kapasitesini güçlendirir.
- Kutu oyunları DEHB’li çocuklara fayda sağlar mı?
Evet, özellikle sıra bekleme, kural takibi ve plan yapma gerektiren kutu oyunları öz-düzen becerilerini destekler.
Oyun içinde bekleme ve hata düzeltme pratikleri, dürtü kontrolünü güçlendirir.
- Günlük egzersizlerle dikkat nasıl artırılır?
Kısa süreli fiziksel aktiviteler (örneğin yürüyüş, ip atlama, dans) beyne oksijen akışını artırır.
Bu da dopamin düzeyini düzenleyerek dikkati ve odaklanmayı doğal biçimde destekler.
- Nefes egzersizleri etkili olur mu?
Evet, nefes egzersizleri beden farkındalığını artırır ve sakinleşmeyi sağlar.
Ritmik nefes almak kalp atımını yavaşlatır, beyni “şimdiye” odaklar ve dikkat dağıtıcı uyarıları azaltır.
- Aile birlikte neler yapabilir?
Aile, birlikte oyun oynayarak, kitap okuyarak veya günlük rutinleri planlayarak çocuğun dikkatini destekleyebilir.Ortak zamanlar, hem ilişkide güven duygusunu güçlendirir hem de çocuğa odaklanmayı modelleme fırsatı sunar.
