Aile İçi Çatışmalarda Çocuğa Nasıl Yaklaşılmalı?
Aile içinde zaman zaman anlaşmazlıklar yaşanması doğaldır; önemli olan çatışmaların değil, bu anların nasıl yönetildiğinin çocuk tarafından nasıl anlaşıldığıdır. Çocuklar evdeki duygusal atmosferi hızla fark eder ve çoğu zaman yaşanan gerginliği kendi üzerlerine almaya meyillidirler. Bu nedenle ebeveynlerin önceliği, tartışmayı yönetmek değil, güven duygusunu pekiştirmek olmalıdır. Bir çatışma yaşandığında çocuğa “suçlu, arabulucu ya da taraf” rolü verilmemeli; “bu bizim aramızdaki bir anlaşmazlık” mesajı açıkça iletilmelidir.
Çatışmalar her zaman olumsuz sonuçlara yol açmaz ancak yüksek ses, suçlayıcı dil veya uzun süren gerginlik çocukta kaygı, suçluluk ve güvensizlik duygularını tetikleyebilir. Bunun kalıcı bir etki bırakmaması adına ebeveynin onarıcı bir tutum sergilemesi çok önemlidir. Sakinleştikten sonra çocuğa “Biraz önce tartıştık ama bu seninle ilgili değildi, bazen yetişkinler de anlaşmakta zorlanabilir.” demek, hem gerçeği sade biçimde anlatır hem de güven duygusunu yeniden kurmalarına yardımcı olur.
Aile içi çatışmaları olumlu şekilde sonlandırmak için iletişimde saygı dilini korumak, suçlayıcı ifadeler yerine çözüm odaklı sorular sormak gerekir. “Kim haklı?” yerine “Bu durumu birlikte nasıl çözebiliriz?” demek, ilişkiyi onaran bir yaklaşımdır. Çocuğu çözüme doğrudan dâhil etmek yerine, onun duygusunu fark etmesine alan açmak daha faydalıdır. “Bu tartışma seni nasıl hissettirdi?” sorusu, hem çocuğun iç dünyasını anlamaya hem de duygusal farkındalık geliştirmesinde faydalı olur.
Duygular çocuklardan gizlenmemeli ama taşırılmamalıdır. “Üzüldüm ama bunu konuşarak çözeceğiz.” demek, hem dürüst hem güven verici bir ifade olacaktır. Çocuk, ebeveyninin öfke ve üzüntüyü kontrol edebildiğini gördüğünde, kendi duygularını da sağlıklı biçimde yönetmeyi öğrenir. Çünkü çocuklar sözlerden çok deneyimler ve gözlemlerden öğrenir.
Sonuç olarak; aile içinde çatışma yaşanması zararlı değil, doğal bir öğrenme sürecidir. Çocuğun bu süreçten aldığı en önemli mesaj, ilişkilerin bozulabileceği ama yeniden kurulabileceğidir. Ebeveynler özür dilediğinde, sarıldığında ya da sadece “hadi konuşalım” diyebildiğinde, çocuk şunu içselleştirir: Bazen kırılabiliriz ya da farklı düşünebiliriz ama sevgimiz kalıcı.
SIKÇA SORULAN SORULAR?
- Çocuklar taraf tutar mı?
Evet, özellikle küçük yaşlarda kendini daha güvende hissettiği ebeveyne yakın davranabilir.
Bu bir tercih değil, güven arayışıdır.
- Çatışmalar çocukları üzerinde etki bırakır mı?
Uzun süren veya sert çatışmalar çocukta kaygı yaratabilir;
ancak ebeveyn sonrasında açıklama yapıp ilişkiyi onarırsa bu etki kalıcı olmaz.
- Çatışmaları olumlu bitirme yolları nelerdir?
Sakinleşmeden konuşmamak, suçlamak yerine çözüm aramak ve
tartışma sonrası özür ya da sarılma gibi küçük onarımlar yapmak en etkili yollardandır.
- Çocuk çözüme nasıl dahil edilir?
Arabulucu rolü verilmeden, duygusunu paylaşmasına alan açılmalıdır.
“Bu seni nasıl hissettirdi?” sorusu yeterlidir.
- Duygular nasıl paylaşılmalı?
Duygular açık ama dengeli biçimde ifade edilmelidir. “Şu anda üzgünüm ama birlikte çözebiliriz.” gibi cümleler, hem samimiyet hem de güven hissi verir.
